«Υμηττός 2030»: Μοντέλο διακυβέρνησης για την ανθεκτικότητα των δασών

«Υμηττός 2030: Πρόληψη, Ανθεκτικότητα & Διακυβέρνηση»: Κρίσιμες θεματικές για την Πολιτική Προστασία, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αντιπυρική περίοδο

Με αμείωτο ενδιαφέρον συνεχίστηκαν οι εργασίες της δεύτερης ημέρας του 5ου Forum του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού, με νέες θεματικές ενότητες που εστίασαν στα εργαλεία διακυβέρνησης της Πολιτικής Προστασίας, στον συντονισμό υπηρεσιών και πόρων, στην αντιπυρική περίοδο 2026, καθώς και στις σύγχρονες δυνατότητες που προσφέρουν η τεχνολογία, η επιστήμη και η επιχειρησιακή συνεργασία.

«ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΝΑ ΣΑΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕ!»

   

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η ανάγκη μετάβασης από την αποσπασματική αντιμετώπιση των κρίσεων σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο πρόληψης, σχεδιασμού και αποτελεσματικής εφαρμογής, η σημασία των δεδομένων και της επιστημονικής τεκμηρίωσης, η χρηματοδότηση έργων ανθεκτικότητας, αλλά και ο κρίσιμος ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην προστασία του Υμηττού και των πόλεων που τον περιβάλλουν.

Πάνελ 4: Αντιπυρική Περίοδος 2026 – Πρόληψη, αποκατάσταση και φυσική αναγέννηση

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε το πάνελ με θέμα «Αντιπυρική Περίοδος 2026: Πρόληψη, αποκατάσταση και φυσική αναγέννηση», το οποίο συντόνισε ο Α’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, με τη συμμετοχή του Υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστα Κατσαφάδου, του Γενικού Γραμματέα Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ Πέτρου Βαρελίδη, του Γενικού Γραμματέα Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής Πέτρου Καμπούρη, του Γενικού Διευθυντή Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ Βαγγέλη Γκουντούφα, της Προϊσταμένης Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Πάρνηθας, Σχινιά και Προστατευόμενων Περιοχών Σαρωνικού Κόλπου του ΟΦΥΠΕΚΑ Ελένης Κατσιρώδη, της Δασολόγου - Περιβαλλοντολόγου και Αναπληρώτριας Προϊσταμένης Τεχνικής Υπηρεσίας του ΣΠΑΥ Βίκυς Δημητρίου και του Προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης Σταύρου Σαλαγιάννη.

Ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος συνεχάρη τον ΣΠΑΥ για τη διοργάνωση του 5ου Forum, χαρακτηρίζοντάς το «μια πολύ ζωντανή πηγή διαλόγου, ιδεών και προτάσεων» γύρω από την κλιματική κρίση και την προστασία του περιβάλλοντος. Αναφερόμενος στη φετινή αντιπυρική περίοδο, τόνισε ότι η προετοιμασία «δεν ξεκινάει την 1η Μαΐου», αλλά με τη λήξη της προηγούμενης αντιπυρικής περιόδου. Όπως σημείωσε, φέτος το Πυροσβεστικό Σώμα θα διαθέτει «πάνω από 18.800 στελέχη, άνδρες και γυναίκες», αριθμό που χαρακτήρισε ρεκόρ για την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η προσπάθεια του Υπουργείου στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: επένδυση στον ανθρώπινο παράγοντα, ενίσχυση με μέσα και σύγχρονες τεχνολογίες και στενότερη συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα.

Σε ερώτηση για τη σχέση πρόληψης και καταστολής, ο κ. Κατσαφάδος σημείωσε ότι η προσπάθεια είναι «50-50», καθώς όλο το διάστημα που μεσολαβεί μετά το τέλος της αντιπυρικής περιόδου αποτελεί χρόνο προπαρασκευής. Επισήμανε ακόμη ότι το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έχει πλέον «δουλειά 12 μήνες τον χρόνο», καθώς η κλιματική κρίση δεν αφορά μόνο τις πυρκαγιές, αλλά και τα πλημμυρικά και άλλα ακραία φαινόμενα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο πρόγραμμα «Αιγίς», τονίζοντας ότι μέσα από την αναθεώρησή του προβλέπονται 72 εκατ. ευρώ για την ανθεκτικότητα, ώστε η αποκατάσταση να μη γίνεται με λογική προσωρινής επιδιόρθωσης, αλλά με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Ο συντονιστής του πάνελ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, έθεσε από την πλευρά της Αυτοδιοίκησης το ζήτημα των πόρων και των μέσων, επισημαίνοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, αλλά χρειάζεται ουσιαστική στήριξη. «Εμείς οι αυτοδιοικητικοί αγαπάμε την ευθύνη. Δεν την αποφεύγουμε, αλλά η ευθύνη πάει μαζί με μέσα», τόνισε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οι δήμοι να διαθέτουν τα εργαλεία που απαιτούνται για να συνδράμουν αποτελεσματικά την Πολιτική Προστασία, την Πυροσβεστική και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς.

Ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ Πέτρος Βαρελίδης ανέδειξε την ανάγκη καλύτερης σύνδεσης της περιβαλλοντικής πολιτικής με την πολιτική προστασία. Όπως ανέφερε, όταν πολιτικές ασκούνται από διαφορετικές υπηρεσίες, συχνά δημιουργούνται εντάσεις και απαιτείται συνεχής συντονισμός. Στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στις παρεμβάσεις πρόληψης και την προστασία της βιοποικιλότητας, σημειώνοντας ότι «πρέπει να βρίσκεται κάθε φορά η σωστή ισορροπία», καθώς τα έργα καθαρισμού και διαχείρισης της βλάστησης πρέπει να γίνονται με τρόπο που να προστατεύει τα δασικά οικοσυστήματα.

Ο Γενικός Γραμματέας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής Πέτρος Καμπούρης στάθηκε στη σημασία της αποκατάστασης, επισημαίνοντας ότι αποτελεί το μεγαλύτερο χρονικά μέρος της διαχείρισης μιας φυσικής καταστροφής. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «οι φίλοι μας οι πυροσβέστες τρέχουν κατοστάρι, εμείς τρέχουμε από 800άρι μέχρι και μαραθώνιο». Τόνισε ότι η αποκατάσταση ξεκινά πολύ πιο γρήγορα από όσο πιστεύεται, πολλές φορές ακόμη και πριν ολοκληρωθεί το φαινόμενο, με μηχανικούς στο πεδίο για την καταγραφή και αξιολόγηση βλαβών. Υπογράμμισε επίσης ότι η ταχύτητα της αποκατάστασης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία με τους ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού, καθώς οι δήμοι και οι περιφέρειες πρέπει να μπορούν να καταγράφουν γρήγορα και τεχνικά τεκμηριωμένα τις ζημιές.

Ο Γενικός Διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ Βαγγέλης Γκουντούφας αναφέρθηκε στη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε μια πιο ολιστική και σχεδιασμένη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων. Όπως τόνισε, βασική προτεραιότητα είναι «να περάσουμε από μια αποσπασματική επέμβαση σε μια ολιστική, σχεδιασμένη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων». Παρουσίασε τη σημασία του προγράμματος Anti Nero, των στοχευμένων δασοτεχνικών παρεμβάσεων, της διαχείρισης της δασικής βιομάζας και των σύγχρονων αντιπυρικών και διαχειριστικών μελετών, με ιδιαίτερη έμφαση στα περιαστικά δάση όπως ο Υμηττός.

Η Προϊσταμένη της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Πάρνηθας, Σχινιά και Προστατευόμενων Περιοχών Σαρωνικού Κόλπου του ΟΦΥΠΕΚΑ Ελένη Κατσιρώδη ανέδειξε τις ιδιαιτερότητες των προστατευόμενων περιοχών, επισημαίνοντας ότι ο Υμηττός συνδυάζει χαρακτηριστικά περιαστικής περιοχής πρασίνου και περιοχής Natura. Όπως σημείωσε, «είμαστε η μόνη ευρωπαϊκή μητρόπολη που έχουμε τόσο κοντά από το κέντρο της πόλης μία περιοχή NATURA». Αναφέρθηκε σε εργαλεία πρόληψης όπως η διαχείριση βλάστησης, η συντήρηση μονοπατιών και αντιπυρικών ζωνών, οι επιλεκτικές αραιώσεις, η βόσκηση και η προδιαγεγραμμένη καύση, υπογραμμίζοντας ότι στις προστατευόμενες περιοχές όλα πρέπει να γίνονται με σαφώς καθορισμένο επιστημονικό τρόπο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις νέες τεχνολογικές δυνατότητες του ΟΦΥΠΕΚΑ, όπως η τοποθέτηση 460 καμερών πυρανίχνευσης σε κρίσιμες προστατευόμενες περιοχές της χώρας, εκ των οποίων δύο στον Υμηττό, καθώς και η αξιοποίηση drones.

Η Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος και Αναπληρώτρια Προϊσταμένη Τεχνικής Υπηρεσίας του ΣΠΑΥ Βίκυ Δημητρίου παρουσίασε τις βασικές παρεμβάσεις που υλοποιεί ο Σύνδεσμος στον Υμηττό. Όπως ανέφερε, ο ΣΠΑΥ αντιμετωπίζει τον Υμηττό ως «φυσικό περιβαλλοντικό κεφάλαιο» και η προστασία του βουνού είναι «καθημερινή αποστολή» όλο τον χρόνο. «Η πρόληψη δεν μπορεί να μένει μόνον από 1η Μαΐου μέχρι 31 Οκτωβρίου», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης Σταύρος Σαλαγιάννης ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των εθελοντών στην πρόληψη και στην πρώτη απόκριση. Όπως τόνισε, «ο εθελοντισμός στην πολιτική προστασία δεν αποτελεί απλώς μία πράξη κοινωνικής προσφοράς», αλλά «έναν θεσμό ουσιαστικής συμμετοχής του πολίτη στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, του φυσικού περιβάλλοντος και της κοινωνικής συνοχής». Επισήμανε ακόμη ότι ο ρόλος των εθελοντών στη δασοπροστασία και την πυρόσβεση είναι «πολυδιάστατος, κρίσιμος και διαρκώς εξελισσόμενος».

Κεντρικό συμπέρασμα του πάνελ ήταν ότι η αντιπυρική περίοδος του 2026 απαιτεί πρόληψη όλο τον χρόνο, σύγχρονα μέσα, επαρκή στελέχωση, καθαρές αρμοδιότητες, χρηματοδοτική στήριξη, αξιοποίηση της επιστήμης και της τεχνολογίας, αλλά και στενή συνεργασία Πολιτείας, Αυτοδιοίκησης, Δασικής Υπηρεσίας, Πυροσβεστικού Σώματος, ΟΦΥΠΕΚΑ και εθελοντικών οργανώσεων. Η προστασία του Υμηττού και των περιαστικών δασών δεν μπορεί να είναι αποσπασματική διαδικασία, αλλά διαρκής συλλογική ευθύνη.

Πάνελ 5: Πλαίσιο Πολιτικής Προστασίας: Εργαλεία Διακυβέρνησης και Αποτελεσματική Εφαρμογή

Στο πάνελ με θέμα «Πλαίσιο Πολιτικής Προστασίας: Εργαλεία Διακυβέρνησης και Αποτελεσματική Εφαρμογή», το οποίο συντόνισε ο Γενικός Γραμματέας του ΣΠΑΥ και Αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Ανακύκλωσης και Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Παπάγου - Χολαργού Βασίλης Σιαμάνης, αναδείχθηκε η ανάγκη η Πολιτική Προστασία να στηρίζεται σε σύγχρονα εργαλεία διακυβέρνησης, επιστημονική τεκμηρίωση, αξιόπιστα δεδομένα, θεσμική ευελιξία και ουσιαστική συνεργασία κράτους, Αυτοδιοίκησης, επιστημονικής κοινότητας και κοινωνίας.

Ο Βασίλης Σιαμάνης έθεσε το πλαίσιο της συζήτησης, επισημαίνοντας ότι η Πολιτική Προστασία «δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης τη στιγμή που αυτή εκδηλώνεται», αλλά κυρίως την πρόληψη, την προετοιμασία, τον σωστό συντονισμό και τη μετατροπή της γνώσης σε εφαρμόσιμες πολιτικές.

Η Καθηγήτρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Cambridge, Ιδρύτρια και Διευθύντρια του AE4RIA Research Center και επικεφαλής της Παγκόσμιας Έκθεσης Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, Δρ. Φοίβη Κουντούρη, ανέδειξε με συγκεκριμένα οικονομικά στοιχεία το κόστος της μη πρόληψης. Όπως τόνισε, «κάθε δολάριο που βάζω στην προσαρμογή, κερδίζω 10 δολάρια» από το κόστος που θα είχε η αντιμετώπιση μιας καταστροφής χωρίς προετοιμασία. Υπογράμμισε ότι η προσαρμογή πρέπει να ξεκινά πριν από το ακραίο φαινόμενο, με επιστημονικά μοντέλα, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ακριβή επιχειρησιακά σχέδια.

Η Χημικός Μηχανικός PhD και Διαχειρίστρια του έργου LIFE-IP AdaptInGR για το Πράσινο Ταμείο, Σπυριδούλα Ντεμίρη, στάθηκε στο κενό που υπάρχει συχνά ανάμεσα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων κλιματικής προσαρμογής. Όπως σημείωσε, «οι εξελίξεις έχουν γίνει πολύ πιο γρήγορα από ό,τι θα μπορούσε να προβλέψει ο σχεδιασμός», φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Θεσσαλία, όπου ο σχεδιασμός είχε εστιάσει κυρίως στους καύσωνες, αλλά η περιοχή βρέθηκε αντιμέτωπη με μεγάλες πλημμύρες. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη για αξιόπιστα και προσβάσιμα δεδομένα, θεσμική αρμοδιότητα επικαιροποίησης και μηχανισμούς παρακολούθησης που θα εξασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των έργων.

Ο Κύριος Ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Θοδωρής Γιάνναρος αναφέρθηκε στη συνεργασία του Εθνικού Αστεροσκοπείου με τον ΣΠΑΥ και στην εγκατάσταση πυρομετεωρολογικού σταθμού στον Υμηττό. Εξήγησε ότι η πυρομετεωρολογία δεν είναι απλώς πρόγνωση καιρού, αλλά «η μετάφραση του τι καιρό έχω στο τι θα κάνει μια πυρκαγιά». Παράλληλα, έθεσε ως κρίσιμο παράγοντα την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους επιστήμονες και τους επιχειρησιακούς φορείς, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «κανένα σύστημα δεν θα δουλέψει χωρίς τον ανθρώπινο παράγοντα» και ότι το βασικό εργαλείο που απαιτείται είναι «εμπιστοσύνη».

Η Νομική Σύμβουλος της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του Υπερταμείου, Δρ. Έλλη Αναστοπούλου, παρουσίασε τον ρόλο του Υπερταμείου στην ωρίμανση και διενέργεια διαγωνιστικών διαδικασιών για έργα στρατηγικής σημασίας στην Πολιτική Προστασία. Αναφέρθηκε στα προγράμματα «Αιγίς», «Anti Nero» και στις διαχειριστικές μελέτες, επισημαίνοντας ότι το Υπερταμείο «δεν είναι επιχειρησιακός φορέας της Πολιτικής Προστασίας», αλλά υποστηρίζει κρίσιμες διαδικασίες που μετατρέπουν τον θεσμικό σχεδιασμό σε εφαρμόσιμα έργα. Όπως τόνισε, το Υπερταμείο «δεν λειτουργεί ως απλός επιταχυντής της Δημόσιας Διοίκησης», αλλά βλέπει τα έργα ολιστικά, από τη χρηματοδότηση και τον σχεδιασμό μέχρι την ανάθεση και την εκτέλεση.

Κοινή διαπίστωση του πάνελ ήταν ότι η Πολιτική Προστασία του σήμερα και του αύριο δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην καταστολή ή στη διαχείριση των συνεπειών μιας κρίσης. Απαιτεί πρόληψη, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, οικονομική αποτίμηση του κινδύνου, αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων, θεσμικά εργαλεία, διαφάνεια, εμπιστοσύνη και διαρκή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Πάνελ 5: Συντονισμός Υπηρεσιών & Πόρων – Συνεργασία, Ετοιμότητα και Επιχειρησιακή Αποτελεσματικότητα

Στο πάνελ με θέμα «Συντονισμός Υπηρεσιών & Πόρων: Συνεργασία, Ετοιμότητα και Επιχειρησιακή Αποτελεσματικότητα», το οποίο συντόνισε ο Δήμαρχος Βύρωνα Αλέξιος Σωτηρόπουλος, τέθηκε στο επίκεντρο ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Πολιτικής Προστασίας: ο συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων φορέων στο πεδίο, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και η ανάγκη να μειωθεί ο χρόνος απόκρισης σε κάθε περιστατικό.

Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Γρηγόριος Ζαφειρόπουλος, ο Διοικητής του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, Υποστράτηγος Αναστάσιος Μιχαλόπουλος, και ο Επικεφαλής της Εθελοντικής Δασοπροστασίας Παπάγου - Χολαργού, ΔΑΠΑΧΟ, Στέλιος Φούρναρης.

Ο Αλέξιος Σωτηρόπουλος, ανοίγοντας τη συζήτηση, σημείωσε ότι ο συντονισμός και η αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων αποτελούν «ένα από τα δυσχερέστερα και διαχρονικότερα προβλήματα» στη διαχείριση κρίσεων. Υπογράμμισε ότι η «Ενεργή Μάχη» επιχειρεί να αποσαφηνίσει ρόλους και ευθύνες, όμως η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου θα κριθεί στην πράξη, στο πεδίο και στη συνεργασία των φορέων.

Ο Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, μιλώντας και με την εμπειρία του από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τόνισε ότι σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες «έχουν γίνει τεράστια βήματα» στο θεσμικό πλαίσιο, στις διαδικασίες και στα εργαλεία πολιτικής προστασίας. Όπως ανέφερε, ο συντονισμός προϋποθέτει σαφείς απαντήσεις στα βασικά ερωτήματα «ποιος ενεργεί, τι θα ενεργήσει, πότε θα ενεργήσει, πού θα ενεργήσει, γιατί θα ενεργήσει». Παράλληλα, επισήμανε ότι οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις έχουν υποστηρικτικό ρόλο, αλλά μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επιτάχυνση κρίσιμων διαδικασιών. Σημείωσε επίσης ότι οι δήμοι χρειάζονται περισσότερους πόρους, αλλά ταυτόχρονα απαιτείται σωστή και διαφανής διαχείριση, ώστε οι χρηματοδοτήσεις να πηγαίνουν πράγματι σε καθαρισμούς, εξοπλισμό και υποστηρικτικές δράσεις πολιτικής προστασίας.

Ο Υποστράτηγος Αναστάσιος Μιχαλόπουλος ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του πρώτου χρόνου απόκρισης, τονίζοντας ότι η αποτελεσματικότητα ενός μηχανισμού κρίνεται από το πόσο γρήγορα μπορεί να ενεργοποιηθεί, να ανιχνεύσει, να κινητοποιηθεί και να επέμβει. Όπως είπε, «όσο πιο γρήγορα ο μηχανισμός ενεργοποιείται» και όσο πιο γρήγορα μεταφέρεται «η πραγματική, η ειλικρινής εικόνα» από το πεδίο, τόσο καλύτερη και ταχύτερη είναι η κινητοποίηση. Υπογράμμισε ότι η διαχείριση κρίσεων δεν είναι ατομική υπόθεση, αλλά ομαδική προσπάθεια, ενώ αναφέρθηκε στη σημασία της τεχνολογίας, των drones, των συστημάτων επιτήρησης, του 112, της διαχείρισης στόλου και των νέων επιχειρησιακών εργαλείων, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την απόφαση στο πεδίο.

Ο Στέλιος Φούρναρης ανέδειξε τον ρόλο των εθελοντικών ομάδων στην πρώτη φάση ενός περιστατικού, υπογραμμίζοντας ότι οι ομάδες του Υμηττού έχουν πλέον αποκτήσει τεχνογνωσία, εκπαίδευση και επιχειρησιακή εμπειρία. Όπως σημείωσε, οι εθελοντικές ομάδες που έχουν συγκεκριμένο τομέα ευθύνης «έχουν καθημερινή υποχρέωση να φυλάξουν Θερμοπύλες», γνωρίζοντας πολύ καλά το πεδίο στο οποίο επιχειρούν. Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί εμπιστοσύνη μεταξύ των εθελοντικών ομάδων, της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και των επιχειρησιακών κέντρων, επισημαίνοντας ότι στην πρώτη απόκριση οι εθελοντές έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα: «γνωρίζουν πάρα πολύ καλά το χώρο, γνωρίζουν πάρα πολύ καλά το πεδίο».

Κοινή διαπίστωση του πάνελ ήταν ότι η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα δεν εξαρτάται μόνο από τα μέσα, αλλά κυρίως από τον συντονισμό, την κοινή γλώσσα, τις καθαρές αρμοδιότητες, την εκπαίδευση, τις επικοινωνίες, την εμπιστοσύνη και την κουλτούρα συνεργασίας. Όπως επισημάνθηκε, η Πολιτική Προστασία απαιτεί έναν μηχανισμό στον οποίο Κράτος, Αυτοδιοίκηση, Πυροσβεστικό Σώμα, εθελοντές και πολίτες λειτουργούν με κοινό στόχο, ώστε η πρόληψη και η πρώτη απόκριση να μετατρέπονται σε πραγματική προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος.

Πάνελ 7: Τεχνητή Νοημοσύνη & Περιβαλλοντική Προστασία – Ο Ψηφιακός Σύμμαχος του Υμηττού

Στο τελευταίο πάνελ, με θέμα «Τεχνητή Νοημοσύνη & Περιβαλλοντική Προστασία: Ο Ψηφιακός Σύμμαχος του Υμηττού», το οποίο συντόνισε ο Αντιδήμαρχος Πρασίνου, Μηχανολογικού Εξοπλισμού, Πολιτικής Προστασίας, Πολιτικής Άμυνας και Αθλητισμού του Δήμου Ζωγράφου Γιώργος Γρίβας, αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος των νέων τεχνολογιών, των δεδομένων, των έξυπνων υποδομών και της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρόληψη, την παρακολούθηση και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Καθηγητής και Αντιπρύτανης Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Θωμάς Μπαρτζάνας, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Έρευνας και Τεχνολογίας, ΕΔΥΤΕ, Στέφανος Κόλλιας, και ο Project Manager της Nova ICT Άγγελος Κορωνιάς.

Ο Γιώργος Γρίβας έθεσε από την αρχή το βασικό ερώτημα της συζήτησης: αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί πράγματι να αποτελέσει «σύμμαχο» και «φύλακα» του Υμηττού, αλλά και συνολικά του φυσικού περιβάλλοντος. Όπως σημείωσε, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αφορά κάτι αφηρημένο, αλλά μπορεί να συνδεθεί με πολύ πρακτικές ανάγκες των δήμων, όπως η παρακολούθηση του βουνού, η πρόληψη κινδύνων, η αποκατάσταση μετά από φυσικές καταστροφές και η εκπαίδευση των εργαζομένων της Αυτοδιοίκησης στη χρήση νέων τεχνολογιών.

Ο Θωμάς Μπαρτζάνας ανέδειξε τη δυνατότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης να συνδυάζει δεδομένα από διαφορετικές πηγές, όπως δορυφόρους, drones, IoT συστήματα, χρήσεις γης και ιστορικά δεδομένα, δημιουργώντας «έξυπνα οικοσυστημικά μοντέλα». Όπως εξήγησε, τα μοντέλα αυτά δεν περιορίζονται στην παρακολούθηση του παρόντος, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν προβλεπτικά, βοηθώντας στην εκτίμηση του κινδύνου πυρκαγιάς, των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη βιοποικιλότητα και της πίεσης που ασκείται στους φυσικούς πόρους. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα «ψηφιακά δίδυμα», δηλαδή στα ψηφιακά αντίγραφα φυσικών περιβαλλόντων, τα οποία επιτρέπουν καλύτερη παρακολούθηση, πρόβλεψη και λήψη αποφάσεων.

Χαρακτηριστικά τόνισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως «η συγκολλητική κόλλα» που ενώνει διαφορετικές επιστήμες, όπως τη γεωπονία, τη μηχανική, την πληροφορική και την οικονομία, ώστε η επιστημονική γνώση να μετατρέπεται σε χρήσιμο εργαλείο για την προστασία των οικοσυστημάτων.

Ο Στέφανος Κόλλιας παρουσίασε τις νέες εθνικές υποδομές που μπορούν να στηρίξουν την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Πολιτική Προστασία και την περιβαλλοντική διαχείριση. Αναφέρθηκε στον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», ο οποίος εγκαθίσταται στο Λαύριο και, όπως είπε, από τον Σεπτέμβριο θα αποτελεί ένα δημόσιο εργαλείο διαθέσιμο σε ερευνητές, επιχειρήσεις και φορείς, με δυνατότητα ανάλυσης μεγάλου όγκου δεδομένων σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα δεδομένα από τους ελληνικούς μικροδορυφόρους, τις θερμικές κάμερες και άλλες πηγές θα μπορούν να αναλύονται μέσω του «Δαίδαλου», ώστε να υποστηρίζουν πιο γρήγορη και τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.

Ο Άγγελος Κορωνιάς παρουσίασε συγκεκριμένα παραδείγματα έργων έξυπνων υποδομών που έχουν ήδη υλοποιηθεί, με ιδιαίτερη αναφορά στο έργο «Smart Υμηττός». Όπως ανέφερε, στον Υμηττό έχουν εγκατασταθεί δέκα κάμερες μεγάλης εμβέλειας περιμετρικά του βουνού, ογδόντα αισθητήρες σε σημεία όπου δεν υπάρχει κάλυψη από κάμερες, GPS και αισθητήρες στάθμης νερού σε οχήματα πολιτικής προστασίας των δήμων, καθώς και ψηφιακοί πομποδέκτες, μετατρέποντας το προηγούμενο αναλογικό περιβάλλον σε ψηφιακό.

Εξήγησε ότι η αξία των τεχνολογιών αυτών δεν βρίσκεται μόνο στη μεμονωμένη λειτουργία τους, αλλά στη σύνδεσή τους μέσα από πλατφόρμες και αλγορίθμους Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως τόνισε, το έργο Smart Υμηττός δημιουργεί «ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα πρόληψης, επιτήρησης και διαχείρισης περιστατικών», δίνοντας τη δυνατότητα για ταχύτερες και ακριβέστερες αποφάσεις στο πεδίο.

Κοινή διαπίστωση του πάνελ ήταν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα ψηφιακά δίδυμα, οι μικροδορυφόροι, οι αισθητήρες, οι κάμερες, τα drones και οι ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να αποτελέσουν έναν ουσιαστικό ψηφιακό σύμμαχο για τον Υμηττό και την Πολιτική Προστασία. Ωστόσο, όπως υπογραμμίστηκε, η τεχνολογία δεν μπορεί να λειτουργεί αποκομμένη από τον άνθρωπο. Χρειάζεται ανθρώπινη κρίση, εκπαίδευση, συνεργασία, θεσμικό πλαίσιο και σωστή αξιοποίηση, ώστε τα δεδομένα να μετατρέπονται σε έγκαιρες αποφάσεις και πραγματική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

 ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK

ΣΦΥΓΜΟΣ

Το Forum συντονίζει η δημοσιογράφος και σύμβουλος επικοινωνίας Μάρθα Λεκκάκου.

Οι εργασίες του Forum θα ολοκληρωθούν με την τελετή βραβεύσεων «Οι Φύλακες του Υμηττού», κατά την οποία θα τιμηθούν εθελοντικές ομάδες πολιτικής προστασίας από Δημάρχους του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού.

Το 5ο Forum ΣΠΑΥ συνδιοργανώνεται με την υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής, της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ), της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ). Υποστηρικτές του Forum είναι η NOVA ICT, το ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, η CASTA ADVISORS, ο Όμιλος Επιχειρήσεων Σαρακάκης, η Enser Environmental Services και το Μεσογειακό Κέντρο Καινοτομίας MECI.

Χορηγός Επικοινωνίας ΑΠΕ - ΜΠΕ.