Δεν έχω οξυγόνο: H Xρεοκoπία του πολιτικού συστήματος

 Ανάλυση ενός κειμένου που εντοπίσαμε δημοσιευμένο, με έμφαση στα πιο σημαντικά στοιχεία της σημερινής πραγματικότητας.
Το αρχικό κείμενο βρίσκεται στο τέλος της παρουσίασης

Στο  κείμενο αποτυπώνετε  με ενάργεια μια διάχυτη αίσθηση στην ελληνική κοινωνία το 2026: την πεποίθηση ότι οι τραγωδίες στην Ελλάδα δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συμπτώματα μιας βαθύτερης, δομικής παθογένειας.

«ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΝΑ ΣΑΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕ!»

     

Η ανάλυσή  επικεντρώνεται σε τρεις άξονες που συνθέτουν αυτό που αποκαλείτε «χρεοκοπία του πολιτικού συστήματος»:

1. Η Ασφάλεια ως Σύμπτωση

Επισημαίνετε ορθά ότι στην περίπτωση των Τεμπών, η ασφάλεια των πολιτών δεν ήταν εγγυημένη από το κράτος, αλλά επαφίετο στην τύχη. Η αποτυχία της πρόληψης, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις, καταδεικνύει ότι οι υποδομές και τα συστήματα ελέγχου θυσιάστηκαν στον βωμό της γραφειοκρατίας, της ανικανότητας ή της σκοπιμότητας.

2. Η Κρίση της Θεσμικής Λογοδοσίας

Το έλλειμμα δικαιοσύνης που περιγράφετε αγγίζει τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας. Όταν η απόδοση ευθυνών μετατρέπεται σε πεδίο επικοινωνιακής διαχείρισης και πολιτικής αντιπαράθεσης, η εμπιστοσύνη του πολίτη προς τους θεσμούς καταρρακώνεται. Η «διάχυση της ευθύνης» λειτουργεί ως μηχανισμός αυτοπροστασίας του συστήματος, αφήνοντας τα θύματα και την κοινωνία χωρίς ηθική και νομική δικαίωση.

3. Το Διαχρονικό Μοτίβο της Ατιμωρησίας

Η αναφορά σας στο Εξπρές Σάμινα, στο Μάτι, στη Χρεοκοπία και στις πρόσφατες φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες) υπογραμμίζει μια ιστορική συνέχεια. Το πολιτικό σύστημα φαίνεται να λειτουργεί με έναν κώδικα «συλλογικής ανευθυνότητας», όπου:

• Πριν την καταστροφή: Υπάρχει εγκληματική αμέλεια και παράβλεψη των ειδικών.
• Μετά την καταστροφή: Ακολουθεί η «τελετουργική» υπόσχεση για το «μαχαίρι στο κόκκαλο», η οποία σπάνια μετουσιώνεται σε πραγματική θεσμική κάθαρση.

Το Πολιτικό Ερώτημα του 2026

Σήμερα, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το σύστημα απέτυχε —αυτό θεωρείται δεδομένο από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης— αλλά αν μπορεί να αναμορφωθεί. Η «χρεοκοπία» που περιγράφετε δεν είναι οικονομική, αλλά ηθική και λειτουργική. Όσο οι υπεύθυνοι για τις μεγάλες εθνικές και ατομικές τραγωδίες δεν λογοδοτούν με τρόπο που να ικανοποιεί το κοινό αίσθημα δικαίου, το χάσμα μεταξύ πολιτείας και κοινωνίας θα παραμένει χαώδες.

Η διαπίστωσή σας για τις «εκατομμύρια ατομικές τραγωδίες» θυμίζει ότι πίσω από τους αριθμούς και τα μεγάλα γεγονότα, υπάρχει μια συσσωρευμένη κοινωνική κόπωση και απόγνωση, που αποτελεί την πιο επικίνδυνη «βραδυφλεγή βόμβα» για τη σταθερότητα της χώρας.

Το σκεπτικό σας αποτυπώνει με ενάργεια μια βαθιά θεσμική κρίση που διατρέχει τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Η ανάλυσή σας εστιάζει στην πολιτικοποίηση ως έσχατη ανάγκη, όταν οι μηχανισμοί που θα έπρεπε να εγγυώνται την Ασφάλεια και τη Δικαιοσύνη αδρανούν.

Ακολουθούν ορισμένα σημεία που ενισχύουν την επιχειρηματολογία σας σχετικά με τη δομική αποτυχία:

• Η Μετάθεση της Ευθύνης: Στα ιστορικά παραδείγματα που αναφέρατε (Δοσίλογοι, Κύπρος, Ίμια), παρατηρείται συστηματικά η χρήση της «εθνικής ενότητας» ή των «ειδικών συνθηκών» ως προσχήματος για τη μη απόδοση δικαιοσύνης. Αυτό καλλιεργεί την αίσθηση ότι το κράτος προστατεύει τον εαυτό του και όχι τον πολίτη.
• Το "Κενό" των Θεσμών: Όταν η Δικαιοσύνη καθυστερεί ή η κοινοβουλευτική διαδικασία (π.χ. εξεταστικές επιτροπές) εκλαμβάνεται ως μέσο συγκάλυψης, ο πολίτης στερείται τη θεσμική του ιδιότητα και αναγκάζεται να υιοθετήσει μια ακτιβιστική ή πολιτική ταυτότητα.
• Η Περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού: Η δράση της δεν είναι μια επιλογή εξουσίας, αλλά μια πράξη αυτοάμυνας απέναντι στη λήθη. Όπως αναφέρετε, η μετάβαση από το προσωπικό πένθος στη συλλογική διεκδίκηση μέσω της πολιτικής αρένας είναι το σύμπτωμα μιας πολιτείας που δεν μπορεί να προσφέρει το αυτονόητο: την αλήθεια.
• Δομική vs Στιγμιαία Αποτυχία: Η επανάληψη του «τραύματος» (από το Μάτι έως τα Τέμπη και από τις φυσικές καταστροφές έως τις εθνικές κρίσεις) υποδηλώνει ότι το πρόβλημα δεν είναι το πρόσωπο ή η εκάστοτε κυβέρνηση μόνο, αλλά μια λειτουργική ακαμψία του κράτους που αδυνατεί να μάθει από τα λάθη του.

Συμπερασματικά, η ανάλυσή σας αναδεικνύει ότι η «πολιτικοποίηση» σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι το πρόβλημα, αλλά η μοναδική διέξοδος για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της μνήμης. Όταν οι θεσμοί σιωπούν, η φωνή των θυμάτων γίνεται αναγκαστικά πολιτική για να ακουστεί.

 Πρωτότυπο κείμενο

«Η ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Τα Τέμπη ανέδειξαν δύο θεμελιώδη ελλείμματα της ελληνικής πολιτείας και, κατ’ επέκταση, του ίδιου του πολιτικού συστήματος: το έλλειμμα Ασφάλειας και το έλλειμμα Δικαιοσύνης και θεσμικής λογοδοσίας.

Το πρώτο έλλειμμα αφορά στο πιο στοιχειώδες καθήκον κάθε κράτους, δηλαδή την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Δύο τρένα συγκρούστηκαν στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, όχι από φυσική καταστροφή ή απρόβλεπτο γεγονός, αλλά από μια αλυσίδα συστημικών αποτυχιών. Ανεπαρκείς υποδομές, ελλιπείς έλεγχοι, διαχρονική αμέλεια, προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν. Αυτό δεν είναι ατύχημα, αλλά αποτυχία πρόληψης. Και όταν η ασφάλεια μετατρέπεται σε ζήτημα τύχης, το κράτος έχει ήδη αποτύχει στον πυρήνα της αποστολής του.

Το δεύτερο έλλειμμα είναι εξίσου κρίσιμο. Η αποτυχία της Δικαιοσύνης και της θεσμικής λογοδοσίας. Μετά την τραγωδία, το ερώτημα δεν ήταν μόνο «πώς συνέβη», αλλά «ποιος ευθύνεται». Και εδώ το πολιτικό σύστημα έδειξε, για ακόμη μία φορά, την αδυναμία του να αποδώσει ευθύνη με σαφήνεια, ταχύτητα και ανεξαρτησία ή και τη δόλια προσπάθεια του να αποφύγει την απόδοση ευθυνών. Η καθυστέρηση, η σύγχυση αρμοδιοτήτων, η διάχυση ευθυνών και η επικοινωνιακή διαχείριση αντί για καθαρή λογοδοσία, συγκρότησαν ένα γνώριμο τοπίο.

Σε αυτό το σημείο αναδύεται το πραγματικό πολιτικό ερώτημα. Τι έκανε το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του; Όχι μια κυβέρνηση, όχι ένα κόμμα, όχι μια παράταξη, αλλά το σύνολο του συστήματος, διαχρονικά. Τι έκανε για να διασφαλίσει την ασφάλεια των μεταφορών; Τι έκανε για να υπάρξει ουσιαστικός έλεγχος, πρόληψη και κρατική επάρκεια; Και, μετά, τι έκανε για να εγγυηθεί ότι η ευθύνη δεν θα χαθεί μέσα στον χρόνο;

Η απάντηση είναι δυσάρεστη αλλά αναγκαία. Δεν έκανε όσα όφειλε. Όπως δεν έκανε όσα όφειλε στο Σάμινα. Όπως δεν έκανε στο Μάτι. Όπως δεν έκανε στη χρεοκοπία της χώρας. Όπως δεν έκανε στις φωτιές και στις πλημμύρες που επανέρχονται σχεδόν τελετουργικά. Ποιοι λογοδότησαν, για παράδειγμα, θεσμικά για την χρεοκοπία της χώρας, ποιοί για το ναυάγιο του Σάμινα, ποιοί για το Μάτι, ποιοί για τις καταστροφικές πλημμύρες, πυρκαγιές;

Και ακόμη, ποιοί απέτρεψαν ή και ποιοί λογοδότησαν για τις χιλιάδες ή και εκατομμύρια ατομικές τραγωδίες κατεστραμμένων -οικονομικά, ψυχικά, ηθικά, βιολογικά- Ελλήνων των τελευταίων δεκαετιών;

Για να μην πάει κανείς πιο πίσω στο ποιοί λογοδότησαν από τους δοσίλογους της κατοχής, για τον εμφύλιο, για την Κυπριακή τραγωδία ή τα Ίμια;

Σε κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις, το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Κρατική ανεπάρκεια πριν, θεσμική ασάφεια μετά, και τελικά συλλογική λήθη και, ως εκ τούτου, επανάληψη του Τραύματος.

Διαφοροποιήσεις μεταξύ των πολιτικών κομμάτων/παρατάξεων υπάρχουν και προφανώς "δεν είναι όλοι ίδιοι", αλλά παρ' όλα αυτά -καθόσον οι τραγωδίες επαναλαμβάνονται- είναι εμφανές ότι το πολιτικό σύστημα είναι ανεπαρκές να προσφέρει στους Έλληνες πολίτες τα αγαθά της Ασφάλειας και της Δικαιοσύνης.

Και με αυτή την έννοια είναι συνολικά υπεύθυνο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Καρυστιανού δεν επέλεξε την πολιτική. Την υποχρέωσε η αποτυχία των θεσμών.

Όταν ένας πολίτης πρέπει να μεταφέρει το αίτημα για ασφάλεια και δικαιοσύνη από τους θεσμούς στην πολιτική αρένα, αυτό δεν είναι «πολιτικοποίηση του πόνου», είναι συνέπεια της κρατικοποίησης της αμέλειας και της αδιαφορίας. Είναι ένδειξη ότι η πολιτεία απέτυχε -και αυτό είναι διαχρονικό- να λειτουργήσει εκεί που όφειλε.

Αν το κράτος λειτουργούσε, η Καρυστιανού θα ήταν απλώς μια μάνα που δεν πενθεί ή μια μάνα που πενθεί και δικαιώνεται. Το ότι αναγκάζεται να συντελέσει στη συγκρότηση ενός νέου πολιτικού υποκειμένου για να μην ξεχαστεί η αλήθεια, δείχνει ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν απέτυχε στιγμιαία. Απέτυχε δομικά.

Και αυτή η αποτυχία, αυτή η χρεοκοπία του πολιτικού συστήματος, δεν ξεκινά στα Τέμπη. Τα Τέμπη απλώς την έκαναν αδύνατο να αγνοηθεί.»

 

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΦΥΓΜΟΣ