Σμύρνη 1922: Ο Αμερικανός πάστορας που «εκβίασε» την ελληνική κυβέρνηση για να σώσει 300.000 πρόσφυγες

 Η άγνωστη ιστορία του Άσα Τζένινγκς, του ανθρώπου που λύγισε την κρατική αδράνεια απειλώντας με διεθνές σκάνδαλο και ανέλαβε τον έλεγχο του ελληνικού στόλου μέσα στις φλόγες.

Σε μια περίοδο που η συζήτηση για τη διαχείριση ανθρωπιστικών κρίσεων και την κρατική ευθύνη παραμένει πιο επίκαιρη από ποτέ, μια ιστορική αποκάλυψη έρχεται να ανατρέψει τα όσα γνωρίζαμε για τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. Η διάσωση περισσότερων από 300.000 Ελλήνων και Αρμενίων από την καιόμενη προκυμαία της Σμύρνης δεν υπήρξε αποτέλεσμα κρατικού σχεδιασμού, αλλά μιας παράτολμης επιχείρησης που οργανώθηκε από έναν άγνωστο στο ευρύ κοινό Αμερικανό πάστορα, τον Άσα Τζένινγκς (Asa Jennings).

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

           

Στο απόγειο της καταστροφής, τον Σεπτέμβριο του 1922, ενώ οι Μεγάλες Δυνάμεις τηρούσαν στάση αυστηρής ουδετερότητας και ο ελληνικός κρατικός μηχανισμός βρισκόταν σε κατάσταση απόλυτης παράλυσης, ο Τζένινγκς, στέλεχος της YMCA, ανέλαβε μια πρωτοφανή πρωτοβουλία. Αφού εξασφάλισε άδεια εκκένωσης από τον Μουσταφά Κεμάλ υπό αυστηρούς όρους, μετέβη στη Μυτιλήνη, όπου εντόπισε 25 ελληνικά εμπορικά πλοία να παραμένουν καθηλωμένα και άπραγα.

Μπροστά στην άρνηση και τους ενδοιασμούς των ελληνικών αρχών, οι οποίες φοβούνταν τουρκικά αντίποινα ή κατάσχεση του στόλου, ο Τζένινγκς προχώρησε σε έναν διπλωματικό «εκβιασμό» μεγατόνων: απείλησε τον Έλληνα Ναύαρχο ότι αν δεν του παραχωρηθεί αμέσως ο στόλος, θα τηλεγραφούσε στην Ουάσιγκτον και στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, καταγγέλλοντας ότι η Ελλάδα εγκαταλείπει τους πολίτες της στη σφαγή.

 ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK

ΣΦΥΓΜΟΣ

Η κίνηση αυτή αποδείχθηκε καταλυτική. Η ελληνική πλευρά υποχώρησε, ο Τζένινγκς ορίστηκε άτυπος «διοικητής» του στόλου και οι Έλληνες ναυτικοί ρίχτηκαν στη μάχη, ολοκληρώνοντας μια από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις διάσωσης στην παγκόσμια ιστορία. Για τη δράση του, ο Τζένινγκς τιμήθηκε αργότερα με τις ανώτατες διακρίσεις του ελληνικού κράτους.

Το γεγονός ότι αυτή η συγκλονιστική πτυχή της ιστορίας απουσιάζει συστηματικά από τα σχολικά εγχειρίδια εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο που αποτυπώνεται η εθνική μνήμη. Η περίπτωση του Άσα Τζένινγκς αναδεικνύει τη διαχρονική σύγκρουση μεταξύ της κρατικής αδράνειας και της ατομικής ηθικής ευθύνης, θυμίζοντάς μας ότι συχνά η σωτηρία απαιτεί την υπέρβαση των θεσμικών στεγανών.