Ο Νουριέλ Ρουμπινί, ο οικονομολόγος που κέρδισε το προσωνύμιο «Dr. Doom» για τις συχνά δυσοίωνες αλλά εντυπωσιακά εύστοχες προβλέψεις του -με κορυφαία την έγκαιρη διάγνωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008- επανέρχεται με μια νέα, ριζοσπαστική εκτίμηση.
Ο Νουριέλ Ρουμπινί, ο οικονομολόγος που κέρδισε το προσωνύμιο «Dr. Doom» για τις συχνά δυσοίωνες αλλά εντυπωσιακά εύστοχες προβλέψεις του -με κορυφαία την έγκαιρη διάγνωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008- επανέρχεται με μια νέα, ριζοσπαστική εκτίμηση.
Η ανάγκη
για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο κρίνεται επιτακτική, καθώς η τεχνολογική
υπεροχή των αλγορίθμων μετασχηματίζει ριζικά τη δομή της παγκόσμιας
οικονομίας. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής
Νοημοσύνης (AI) δεν θα αλλάξει απλώς την αγορά εργασίας, αλλά πρόκειται να
κλονίσει τα θεμέλια του ίδιου του καπιταλισμού, οδηγώντας την
ανθρωπότητα προς ένα νέο μοντέλο που προσομοιάζει με τον σοσιαλισμό.
Η
προσέγγιση του Ρουμπινί αποτελεί προϊόν ψυχρής συστημικής ανάλυσης: η
ελεύθερη αγορά, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, ενδέχεται να καταστεί μαθηματικά
μη βιώσιμη εξαιτίας της τεχνολογικής υπεροχής των αλγορίθμων.
Η
κρίση της απασχόλησης και η κατάρρευση της ζήτησης
Σε
αντίθεση με τα προηγούμενα κύματα αυτοματοποίησης, τα εξελιγμένα γλωσσικά
μοντέλα και τα συστήματα αυτόνομης λήψης αποφάσεων αντικαθιστούν
άμεσα θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, από προγραμματιστές και
οικονομικούς αναλυτές μέχρι νομικούς συμβούλους και δημιουργούς περιεχομένου.
Αυτή η δομική μεταβολή δημιουργεί ένα σοβαρό μακροοικονομικό πρόβλημα:
- Ο κύκλος της οικονομίας: Το παραδοσιακό σύστημα λειτουργεί
επειδή οι εργαζόμενοι λαμβάνουν μισθούς, τους οποίους στη συνέχεια ξοδεύουν
στην αγορά ως καταναλωτές.
- Το αδιέξοδο της αυτοματοποίησης: Εάν η AI αντικαταστήσει μαζικά
το ανθρώπινο δυναμικό, το κόστος παραγωγής θα μειωθεί κατακόρυφα,
αλλά ταυτόχρονα θα συρρικνωθεί δραματικά η αγοραστική δύναμη των
πολιτών.
- Το ερώτημα της ζήτησης: Οι μηχανές μπορούν να παράγουν
ασταμάτητα, αλλά δεν μπορούν να καταναλώσουν. Χωρίς καταναλωτές με
διαθέσιμο εισόδημα, η αγορά οδηγείται σε ασφυξία.
Η
αναγκαστική στροφή στο καθολικό βασικό εισόδημα
Προκειμένου
να αποφευχθεί μια γενικευμένη οικονομική κατάρρευση, ο Ρουμπινί εκτιμά
ότι η λύση που προβάλλει ως αναπόφευκτη είναι η θεσμοθέτηση του καθολικού
βασικού εισοδήματος. Το κράτος θα αναλάβει να παρέχει σε όλους τους πολίτες
ένα σταθερό μηνιαίο εισόδημα για να διατηρείται ζωντανή η καταναλωτική
ζήτηση. Για να χρηματοδοτηθεί αυτό, οι κυβερνήσεις θα υποχρεωθούν να
επιβάλουν υψηλή φορολογία στα κέρδη της αυτοματοποίησης (ο λεγόμενος «φόρος
στα ρομπότ») και να ελέγξουν στενά τα έσοδα των τεχνολογικών κολοσσών.
Αυτή
ακριβώς η κεντρική διαχείριση, η επιβολή αυστηρών ρυθμιστικών πλαισίων
και η μαζική αναδιανομή του πλούτου από το κράτος είναι τα στοιχεία που
συνιστούν μια «μορφή σοσιαλισμού».
Προσωπικότητες που στηρίζουν την ιδέα
Η ιδέα
του καθολικού βασικού εισοδήματος υποστηρίζεται πλέον από κορυφαία ονόματα της
τεχνολογίας:
- Έλον Μασκ: Έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι
το καθολικό βασικό εισόδημα θα είναι «απαραίτητο» στο μέλλον.
- Σαμ Άλτμαν: Ο επικεφαλής της OpenAI
είναι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές και θεωρεί ότι η AI θα παράγει
τόσο πλούτο που η διανομή του θα είναι αναπόφευκτη.
- Μαρκ Ζάκερμπεργκ: Ο ιδρυτής του Facebook τόνισε
ότι χρειάζεται ένα «μαξιλάρι ασφαλείας» που θα επιτρέπει στους
ανθρώπους να ρισκάρουν και να καινοτομούν.
Τα δύο
σενάρια για το μέλλον
Το μέλλον
της παγκόσμιας οικονομίας αναμένεται να κριθεί ανάμεσα σε δύο εκ διαμέτρου
αντίθετα σενάρια:
1.
Το Ουτοπικό Σενάριο (Μετα-καπιταλισμός): Η AI παράγει αγαθά με ελάχιστο
κόστος. Οι πολίτες απελευθερώνονται από την αναγκαστική εργασία και
στρέφονται στις τέχνες, την επιστήμη και την προσωπική ανάπτυξη, με το
κράτος να εγγυάται τη δίκαιη διανομή των οφελών.
2.
Το Δυστοπικό Σενάριο (Ψηφιακός Φεουδαρχισμός): Ελάχιστες Big Tech εταιρείες
συγκεντρώνουν όλη την ισχύ. Το βασικό εισόδημα μετατρέπεται σε ένα πενιχρό
επίδομα υποταγής που απλώς συντηρεί τις μάζες, ενώ οι κοινωνικές
ανισότητες διευρύνονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK
Συμπέρασμα
Η ανάλυση του Ρουμπινί αποτελεί μια επείγουσα προειδοποίηση. Αν οι κυβερνήσεις δεν προλάβουν να ρυθμίσουν την αγορά και να επανακαθορίσουν το κοινωνικό συμβόλαιο, η μετάβαση στη νέα εποχή κινδυνεύει να γίνει με όρους χαοτικούς, αντί για όρους κοινωνικής ευημερίας.
in.gr
0 Σχόλια