H «Πύλη των Δακρύων» ως όπλο: Πώς το Iράν μπορεί να γονατίσει τον κόσμο με το Στενό Mπαμπ ελ Μαντέμπ

Ένα σοκ που μπορεί να διακόψει ταυτόχρονα την ενέργεια και το εμπόριο και να γίνει άμεσα αισθητό από τα διυλιστήρια μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» αν δεν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν ξεπερνά κάθε προηγούμενο και δεν θα μπορούσε να μείνει αναπάντητη  από την Τεχεράνη.

ΕΥΧΕΣ ΓΙΑ «ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ »

                  

Το ιρανικό καθεστώς απειλεί τώρα με έναν διπλό στραγγαλισμό της παγκόσμιας οικονομίας. Αν μετά το Στενό του Ορμούζ βρεθεί εκτός λειτουργίας και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τότε δεν μιλάμε για μια ακόμη κρίση στη Μέση Ανατολή.

Μιλάμε για ένα σοκ που μπορεί να διακόψει ταυτόχρονα την ενέργεια και το εμπόριο και να γίνει άμεσα αισθητό από τα διυλιστήρια μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Το στενό που ενώνει – και μπορεί να διακόψει – τον κόσμο

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ είναι ένα από εκείνα τα σημεία στον χάρτη που μοιάζουν μικρά, αλλά καθορίζουν τη λειτουργία ολόκληρου του πλανήτη. Πρόκειται για ένα στενό πέρασμα ανάμεσα στην Υεμένη και την Αφρική, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και κατ’ επέκταση με τον Ινδικό Ωκεανό.

Είναι η νότια πύλη της διαδρομής προς τη Διώρυγα του Σουέζ – η βασική εμπορική λεωφόρος που ενώνει την Ασία με την Ευρώπη.

Σε αυτό το πέρασμα, πλάτους μόλις λίγων δεκάδων χιλιομέτρων, συμπυκνώνεται ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας. Δεξαμενόπλοια φορτωμένα με πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο, κοντέινερ με προϊόντα από την Κίνα και την Ινδία, ενεργειακά φορτία που κατευθύνονται προς την Ευρώπη, όλα περνούν από εκεί. Όταν λειτουργεί κανονικά, είναι αόρατο. Όταν απειλείται, γίνεται το επίκεντρο του κόσμου.

@naftemporiki.gr Ανατροπή - σοκ στο πετρέλαιο: Πώς το αμερικανικό WTI πέρασε το Brent #naftemporiki.gr #οικονομία #war #iran #πετρέλαιο ♬ original sound - naftemporiki.gr

Γιατί λέγεται «Πύλη των Δακρύων»

Η ονομασία του δεν είναι τυχαία. Στα αραβικά, «Bab al-Mandeb» σημαίνει «Πύλη των Δακρύων» ή «Πύλη της Θλίψης». Το όνομα γεννήθηκε από την ίδια τη φύση του περάσματος. Για αιώνες, το στενό ήταν ένας από τους πιο επικίνδυνους ναυτικούς δρόμους, με ισχυρά ρεύματα, ύφαλους, ξαφνικούς ανέμους και περιορισμένο χώρο ελιγμών.

Πλοία ναυαγούσαν, φορτία χάνονταν και πληρώματα εξαφανίζονταν στη θάλασσα.

Αυτή η ιστορική εμπειρία δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Σήμερα, οι φυσικοί κίνδυνοι έχουν αντικατασταθεί από γεωπολιτικούς. Πυραυλικά πλήγματα, drones και στρατιωτικές εντάσεις έχουν μετατρέψει το στενό σε ένα από τα πιο ευάλωτα choke points του πλανήτη.

Η ενεργειακή αρτηρία που δεν φαίνεται

Η σημασία του Μπαμπ αλ Μαντέμπ για την ενέργεια είναι τεράστια και συχνά υποτιμημένη. Μέσα από αυτό περνά ένα σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων, ενώ αποτελεί βασική δίοδο για τις εξαγωγές των χωρών του Κόλπου προς την Ευρώπη. Με το Ορμούζ να βρίσκεται ήδη υπό πίεση, η σημασία του έχει εκτοξευθεί.

Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, έχει στραφεί μαζικά σε αυτή τη διαδρομή, αυξάνοντας στο μέγιστο τη ροή πετρελαίου προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, ώστε να παρακάμψει το Ορμούζ. Το αποτέλεσμα είναι ότι το Μπαμπ αλ Μαντέμπ δεν είναι πλέον εναλλακτική λύση – είναι κρίσιμος κόμβος.

Τι θα συμβεί αν κλείσει

Αν το στενό κλείσει, οι επιπτώσεις δεν θα είναι τοπικές. Θα είναι παγκόσμιες και άμεσες. Η ροή πετρελαίου προς την Ευρώπη θα διαταραχθεί, δημιουργώντας σοκ στις τιμές ενέργειας. H Societe Generale σε σημερινό της σημείωμα προειδοποιεί για εκτίναξη των τιμών πάνω από τα 200 δολάρια σε βαρέλι. 

Οι ναυτιλιακές εταιρείες θα αναγκαστούν να αλλάξουν διαδρομές, οδηγώντας τα πλοία γύρω από την Αφρική, αυξάνοντας δραματικά το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα καθυστερήσουν, τα προϊόντα θα ακριβύνουν και ο πληθωρισμός θα ενισχυθεί σε μια περίοδο ήδη έντονων πιέσεων.

Το πραγματικό ρίσκο, ωστόσο, βρίσκεται στη σύμπτωση. Αν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ κλείσει ενώ το Ορμούζ παραμένει «παγωμένο», τότε περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου τίθεται εκτός ροής. Πρόκειται για ένα σενάριο που αναλυτές περιγράφουν ως «εφιαλτικό», ικανό να βυθίσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση.

Πόσο εύκολο είναι να συμβεί

Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι το κλείσιμο δεν απαιτεί μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση. Οι Χούθι στην Υεμένη, που συνδέονται με το Ιράν, έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα με στοχευμένες επιθέσεις. Αρκούν λίγα περιστατικά για να καταστεί το πέρασμα μη ασφαλές και να αποσυρθούν τα εμπορικά πλοία.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι ασφαλιστικές εταιρείες αποσύρονται, το κόστος εκτοξεύεται και η ναυσιπλοΐα ουσιαστικά παγώνει.

Η ισορροπία στην κόψη του ξυραφιού

Η απειλή για το Μπαμπ αλ Μαντέμπ δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία του παγκόσμιου εμπορίου. Ένα στενό σημείο στον χάρτη μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό πίεσης με τεράστιες συνέπειες.

 ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK

ΣΦΥΓΜΟΣ

Αν η «Πύλη των Δακρύων» κλείσει, δεν θα πρόκειται απλώς για μια ακόμη γεωπολιτική ένταση. Θα είναι μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα αγγίξει την ενέργεια, το εμπόριο, τις τιμές και τελικά την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Και τότε, η ονομασία του δεν θα μοιάζει πια ιστορική. Θα είναι απολύτως σύγχρονη.

naftemporiki.gr/